ATATÜRK İLKE VE İNKILAPLARI

ATATÜRK İLKE VE İNKILAPLARI

Atatürk İlke ve İnkılapları

Atatürk Devrimleri ya da Atatürk İnkılâpları, I.Dünya Savaşı’ndan sonra Osmanlı Devleti’nin laik, demokratik ulus devlet Türkiye’ye dönüşmesiyle sonuçlanan, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanı olan Mustafa Kemal Atatürk’ün önerileri ve girişimleri ile gerçekleştirilmiştir.

Atatürk Türk milletinin geleceğini cumhuriyetle çizerken, ileri ve medeni bir toplum olmanın gereğini de ortaya koymuştur. Atatürk inkılapları tamamen Türk halkının ihtiyaçlarına yönelik olarak yapılmıştır. “Yaptığımız ve yapmakta olduğumuz inkılâpların gayesi, Türkiye Cumhuriyeti halkını tamamen çağımıza uygun bütün anlam ve biçimiyle uygar bir toplum haline eriştirmektir. İnkılâplarımızın temel kuralı budur.” diyen Atatürk, İnkılaplarını siyasal, toplumsal, hukuk alanında, eğitim kültürel ve ekonomik alanda gerçekleştirmiştir. Ekonomik alanda ilk İktisat Kongresi 1923 yılında Türkiye’de yapılmıştır.

Mustafa Kemal Atatürk’ün İlke ve İnkılapları oluşturmasında ki en büyük amacı; Türkiye Cumhuriyeti’nin çağdaş ve gelişmiş batı devletleri karşısında durabilmesidir.

Atatürk İlkeleri

1. Cumhuriyetçilik
2. Milliyetçilik
3. Laiklik
4. Halkçılık
5. İnkılapçılık
6. Devletçilik

1. Cumhuriyetçilik İlkesi

Cumhuriyetçilik İlkesi, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nda değiştirilemez, hatta değiştirilmesi teklif dahi edilemez maddeleri arasındadır. Cumhuriyet, tek bir kesim ya da grubu değil millete ait olan bir yönetim şeklidir. Halkın, kendisini yönetecek kişiyi hiçbir baskı altından kalmadan özgür iradesiyle seçme hakkı tanır. Aynı zamanda bireylerin seçilebilme hakkını ortaya çıkarmıştır.

Cumhuriyetçilik İlkesi, Cumhuriyet’in ilelebet yaşatılmasını ve korunmasını amaçlamaktadır.

Cumhuriyet İlkesi Amacıyla Gerçekleştirilen Atatürk İnkılapları

– TBMMnin açılması (23 Nisan 1920)
– Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922)
– Cumhuriyetin ilanı (29 Ekim 1923)
– Siyasal partilerin kurulması
– 1921 ve 1924 Anayasalarının hazırlanması
– Kadınlara seçme ve seçilme hakkının tanınması (5 Aralık 1934)
– Ordunun siyasetten ayrılması

2. Milliyetçilik İlkesi

Atatürk milliyetçiliği, Türkiye Cumhuriyeti vatanını seven ve onu kollayanların yanı sıra diğer ulusların toprak bütünlüğüne ve bağımsızlığına saygı duyan bir ilkedir.

Milliyetçilik İlkesi Amacıyla Gerçekleştirilen Atatürk İnkılapları

– Yeni Türk Devletinin kurulması
– Türk Tarih Kurumunun kurulması
– Türk Dil Kurumunun kurulması
– İzmir İktisat Kongresinin toplanması
– Milli bir Türk devletinin kurulması
– TBMM’nin açılması
– Kapitülasyonların kaldırılması
– Kabotaj Kanununun çıkarılması
– Yeni Türk harflerinin kabul edilmesi
– Okullarda derslerin Türkçe okutulması
– Yabancıların kurduğu bazı işletmelerin millileştirilmesi
– Türk Parasını Koruma Kanununun çıkarılması

3. Laiklik İlkesi

Laiklik, kelime anlamı olarak din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasıdır. Atatürk İlkleri arasında yer alan Laiklik ilkesi, bireylerin din, ibadet ve vicdan özgürlüğünün sağlanmasını ifade etmektedir. Devleti oluşturan düzenin ve kurallarının dine değil bilime, akla dayandırılmasıdır. Laiklik, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nda “Laiklik değiştirilmez” maddeler arasındadır.

Laiklik İlkesi Amacıyla Gerçekleştirilen Atatürk İnkılapları

– Saltanatın kaldırılması
– Cumhuriyetin ilanı
– Halifeliğin kaldırılması
– Şeriye ve Evkaf Vekaletinin kaldırılması
– Tevhid-i Tedrisat kanunu
– Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması
– Medeni Kanunun kabulü
– Şapka inkılabının yapılması
– 1924 Anayasasından Devletin dini İslamdır maddesinin çıkarılması
– 1924 Anayasasına laiklik ilkesinin girmesi
– Milletvekillerinin yemin şeklinin değiştirilmesi
– Maarif Teşkilatı hakkındaki kanunun kabulü
– Medreselerin kapatılması
– Kılık Kıyafet Kanununun kabulü

4. Halkçılık İlkesi

Halkçılık ilkesi, Türkiye Cumhuriyeti’nin kalkınmada, yönetimde, ulus ve devlet imkanlarının vatandaşlar üzerinde kullanılmasını amaç edinmektedir. Kısaca belirtmek gerekirse, ülke sınırları içerisinde yaşayan farklı sosyal grupların refahını artırma amacını gütmektedir. Halkçılık, bütün millet bireylerinin birbiri karşısında eşit olması gerçeğine dayanır. Halk eşitliği ön plan tutulmaktadır.

Halkçılık İlkesi Amacıyla Gerçekleştirilen Atatürk İnkılapları

– Cumhuriyetin İlanı
– Kılık-Kıyafet Kanununun Kabulü
– Aşar Vergisinin kaldırılması
– Medeni Kanunun kabulü
– Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi
– Soyadı kanunu
– Yeni Türk Harflerinin Kabulü
– İlköğretimin zorunlu hale getirilmesi
– Millet mekteplerinin açılması
– Sosyal hizmet kurumları ve sağlık örgütlerinin kurulması
– Devlet Demir Yollarının kurulması

5. İnkılapçılık İlkesi

İnkılapçılık ilkesi, Türkiye Cumhuriyeti’nin çağın yeniliklerini toplumun faydasına olacak şekilde gerçekleştirilmesi amacıyla ortaya çıkarılmıştır. Atatürk’e göre, Türk Milleti, her daim kendisini yenilemelidir ve çağa ayak uydurmalıdır. Bu yüzden İnkılapçılık ilkesini çıkarmıştır.

İnkılapçılık İlkesi Amacıyla Gerçekleştirilen Atatürk İnkılapları

– Şapka Kanununun çıkarılması
– Kılık-Kıyafette yapılan değişiklikler
– Latin Alfabesinin kabulü
– Latin Rakamlarının kabulü
– Takvim, saat, ağırlık ve uzunluk ölçülerinin değiştirilmesi
– Hafta tatilinin Cuma gününden Pazar gününe alınması

6. Devletçilik İlkesi

Devletçilik ilkesinin amacı, ülkenin ekonomik, sosyal ve kültürel alanlarda kalkınmasını sağlamak amacıyla oluşturulan bir ekonomi politikasıdır.

Devletçilik İlkesi Amacıyla Gerçekleştirilen Atatürk İnkılapları

– Birinci ve ikinci Beş Yıllık Kalkınma Planlarının hazırlanması ve uygulamaya konulması
– Etibankın kurulması
– Denizbankın kurulması
– Sümerbankın kurulması
– Milli Koruma Kanununun çıkarılması
– Özel girişimcilere ait kurumların millileştirilmesi