III. Ahmet (Lale Devri) (1718-1730)

III. Ahmet (Lale Devri)

III. Ahmet

18. Yüzyıl Islahatları Lale devri ile başlamıştır. Bu devir 1718 yılında Pasarofça Antlaşması ile başlar ve 1730 yılında Patrona Halil İsyanına kadar devam eder. Haliç ve Boğaziçine yapılan sarayların bahçeleri ve bir çok yerde lale ekilmesi ve lale yetiştirilmesi döneme “Lale Devri” adının verilmesine neden olmuştur. Bu devrin en önemli devlet adamı Damat İbrahim Paşadır. Bu dönemin en ünlü şairi Nedim, en ünlü minyatür sanatçısı Levnidir.

Lale Devri’nde yapılan ıslahatlarda, ilk kez Avrupa örnek alınmıştır. Lale Devri Islahatları, genellikle kültürel ve teknik alanda yapılmıştır.

Lale Devri İsimlendirmesi

Lale Devri, “Zevk ve sefâ” devri olarak bilinir. Adını, o dönemde İstanbul’da yetiştirilen ve zamanla ünü dünyaya yayılan lale çiçeklerinden alması, çok sonradan olmuştur. Bu dönem Osmanlı İmparatorluğunun hiçbir devrinde Lale Devri olarak anılmamıştır. Yahya Kemal samimi arkadaşı Ahmet Refik Altınay ile bir sohbeti sırasında, III.Ahmed’in Veziri Azamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa ile beraber arasında yaptıkları, Osmanlı İmparatorluğundaki yaşam biçimini değiştirme etkinliklerini Lale Devri olarak tanımlar. Ahmet Refik de bu dönemi anlatan kitabına “Lale Devri” ismini verir ve bir süre sonra bu dönem “Lale Devri” olarak anılmaya başlar.

III. Ahmet (Lale Devri) Islahatları 

– İbrahim Müteferrika tarafından İlk kez matbaa kurulmuştur. (1727)
– Yalova’da kağıt fabrikası açılmıştır.
– İlk kez itfaiye teşkilatı kurulmuştur.
– İlk kez Avrupa’ya geçici elçiler gönderilmiştir.
– İstanbul’da çini ve kumaş fabrikaları açılmıştır.
– İlk kez çiçek aşısı yapılmıştır.
– Doğu klasikleri tercüme edilmiştir.
– Osmanlı mimarisi Avrupa mimarisinin etkisi altına girmiş mimaride Barok ve Rokoko sanatı etkili olmuştur.

Not: Lale Devri’nde yapılan bu yeniliklerin yanında askeri alanda, ıslâhatların yapılmaması, bir eksiklik olarak görülür.

Lale Devri Sonu

Saray masraflarının lüks oluşu, vergilerin artırılmak istenmesi, para değerinin düşürülmek istenmesi nedeniyle 1730 yılında Patrona Halil İsyanı çıktı. İran Savaşlarında meydana gelen olumsuz gelişmeyi bahane eden yençeriler, Patrona Halil öncülüğünde isyan etti. İstanbul’daki lale bahçeleri ve eğlence yerleri tahrip edilmiştir. III.Ahmet tahttan indirilmiş, I.Mahmut tahta geçmiştir. Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa idam edilmiştir.