İkinci Dünya Savaşı (1 Eylül 1939-2 Eylül 1945)

İkinci Dünya Savaşı’nın Gelişimi
İkinci Dünya Savaşı
İtalya, Almanya ve Japonya aralarında anlaşarak “Üçlü Mihver” grubunu kurmuşlardır. Almanya’da iktidara gelen Nazi Yönetimi, üstün Alman ırkı, düşüncesini savunmuş ve Versay Barış Antlaşmasını tanımadığını ilan etmiş ve işgallere başlamıştır. Avusturya ve Çekoslovakya Alman işgaline uğramıştır.
Mihver Devletleri
Mihver Grubuna karşı, İngiltere ve Fransa “Müttefik Devletler” grubunu kurmuşlardır. Bu gruba daha sonra Rusya ve ABD’de katılmıştır. Almanya, Rusya ile tarafsızlık anlaşması imzalamış ve 1939 yılında Polonya’ya savaş açmıştır. İngiltere ve Fransa, Polonya’ya güvence vermişler, Polonya da Almanya’ya savaş ilan etmiş, böylece II. Dünya Savaşı başlamıştır.
Müttefik Devletler
Savaşın başlamasıyla Almanya işgal ettiği Polonya topraklarını Ruslarla paylaşmıştır. Daha sonra Almanlar; Danimarka, Norveç, Hollanda ve Fransa’yı işgal etmiştir. İtalya ise Arnavutluk’u işgal etmiş, Yunanistan’a saldırmış fakat başarılı olamamıştır. Bunun üzerine Almanya, Balkanlara yönelmiş, Macaristan, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya’yı işgal etmiştir.
Almanların Balkanları tehdit etmesi üzerine Rusya, müttefik grubuna geçmiştir.
Japonların ABD’nin Pearl Harbour üssüne saldırması üzerine ABD de Müttefik Grubunda savaşa katılmıştır.
İkinci Dünya Savaşı’nın Dünya Ekonomisine Etkileri
İkinci Dünya Savaşına dahil olan ülkelerde sağlam kalabilmiş fabrikaların büyük çoğunluğu, savaş malzemesi üretecek biçimde düzenlenmesi nedeniyle savaş boyunca sanayi ve zirai üretimde verimlilik azaldı. Böylece savaşın ardından Avrupa devletlerinin endüstriyel altyapı kapasitesi yüzde 70 düştü. Birçok ülkede ekmek karneye bağlandı ve et fiyatları olağanüstü artış gösterdi. Gıda sorunu özellikle İtalya, Avusturya ve Doğu Avrupa ülkelerinde had safhaya ulaştı. Savaş zamanında nüfusu 27 milyon azalan Sovyetler Birliği de savaştan neredeyse tüm sermaye kaynakları yok olmuş halde çıktı.
İkinci Dünya Savaşı’nın Neden Olduğu Hastalıklar
İkinci Dünya Savaşı’nın yaşattığı bir diğer felaket, savaştan etkilenen ülkelerdeki insanların sağlığında yaşandı. Binlerce kişi, ölümcül hastalıklarla boğuşurken binlercesi engelli kaldı ve psikolojik travma yaşadı. Pasifik cephesinde Amerikalı ve Japon askerler, sıtmayla mücadele ederken Avrupa ve Kuzey Afrika cephelerinde de tifüs yüzlerce kişiyi kırdı geçirdi. 1945’te Japonya’nın Hiroşima ve Nagazaki kentlerine attığı atom bombalarının yol açtığı sağlık riskleri, savaştan sonraki uzun yıllar tehlikesini sürdürdü. Bombaların nükleer etkileri, çok sayıda insanın vücudunda şekil bozukluğu, sakatlık ve başta kanser olmak üzere çeşitli hastalıklara sebep oldu.
İkinci Dünya Savaşı’ndan Sonra Değişen Dünya Düzeni
İkinci Dünya Savaşı
İkinci Dünya Savaşı’ndan İttifak Devletleri’nin galip çıkması, Avrupa’da Nazi Almanyasının yarattığı tehlikeyi bertaraf etmeyi başardı. Savaşın sonunda Sovyetler Birliği’nin ve komünist ideolojinin güçlenmesi ise yeni bir dünya düzenini ortaya çıkardı. 1943-1945 yıllarında “Büyük Üçlü” olarak adlandırılan ABD, Sovyetler Birliği ve İngiltere arasında gerçekleşen Tahran, Moskova, Yalta ve Potsdam konferanslarında yeni dünya haritası adeta bu üç ülkelerin liderleri tarafından çizildi. Avrupa’da Romanya, Yugoslavya, Macaristan, Bulgaristan ile Baltık ülkeleri Estonya, Letonya ve Litvanya Sovyetler Birliği hakimiyetine geçerken Batı Avrupa’nın kontrolü ABD ve İngiltere’de kaldı.
Almanya, savaşın ardından ikiye bölünerek 4 farklı devlet tarafından paylaşıldı. Doğu Almanya’da Sovyetler Birliği hakim olurken İngiltere, ABD ve Fransa da Batı Almanya’da farklı bölgeleri kontrolüne aldı. Savaşın ardından Sovyetler Birliğinin Avrupa’da yayılmacı politikasını devam ettirmesi, ilerleyen yıllarda dünyayı iki kutuplu bir hale getirecek sürecin temellerini attı. Bu durum, İkinci Dünya Savaşı’nın ardından süper güç haline gelen ABD’nin dünya lideri rolünü İngiltere’den devralması ve Sovyetler Birliği’nin karşısına Batı blokunu temsil eden tek süper güç olarak çıkması sonucunu getirdi. Böylece 1950’li yıllardan itibaren Sovyetler Birliği ile ABD’nin başını çektiği Batı bloku arasında uzun yıllar sürecek Soğuk Savaş dönemi başladı.
İkinci Dünya Savaşı’nın Yatırımları
İkinci Dünya Savaşı, muharip devletlerden büyük güçlerin savaş sanayisine yaptığı olağanüstü yatırım ve askeri harcamalar açısından da önem taşıyor. Savaş döneminde ortalama bütçesi 1 trilyon dolar olan ABD, savaşa 341 milyar dolar yatırım yaptı. Yaklaşık 400 milyar dolarlık bütçeye sahip Nazi Almanyasının askeri harcamaları 272 milyar dolar, 350 milyar dolar bütçeli Sovyetler Birliğinin askeri harcamaları ise 192 milyar dolardı. İngiltere de 340 milyar dolarlık bütçesinin 120 milyar dolarını savaşa ayırmak zorunda kaldı. Savaş sırasında ABD 300 bin savaş uçağı, 89 bin tank ve 363 bin ağır silah üretirken Sovyetler Birliği 120 bin uçak ve 660 bin ağır silah imal etti. Nazi Almanyası ise 104 bin uçak, 65 bin tank ve 255 bin ağır silah üretimi yaptı.