Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi

Mustafa Kemal’in Samsun’a Çıkışı

Mustafa Kemal’in Samsun’a Çıkışı

Mustafa Kemal’in Samsun’a çıkışı, 19 Mayıs 1919 tarihinde 9. Ordu Müfettişi Mustafa Kemal’in Bandırma Vapuru ile yapılan yolculuk sonrası Samsun’a ulaşması olayı. Bu olay Kurtuluş Savaşı’nın fiili başlangıcı olarak kabul edilmektedir.

Samsun’da Rum çeteleri ve Türk halkı arasında meydana gelen çatışmaların sonlandırılması için Osmanlı Hükumeti tarafından Mustafa Kemal görevlendirilmiş ve kendisine 9. Ordu’nun müfettişliği verilmiştir. Bunun üzerine müfettiş görev bölgesine Bandırma Vapuru ile ulaşmış ve bir hafta boyunca Mantıka Palas’ta kalmıştır. Bu süreçte bölgede meydana gelen çatışmaların sebebini araştırmış ve işgalcilere karşı bizzat Türk direniş örgütlerinin kurulmasında etkin rol oynamıştır.Mustafa Kemal, bu bir haftalık süreç sonunda Havza’ya geçmiştir. Havza’da geçirdiği on yedi gün sonunda ise şehirden ayrılarak Amasya’ya hareket etmiştir.

Havza Genelgesi (29-29 Mayıs 1919)

Havza Genelgesi

Mustafa Kemal Paşa tarafından tek başında yayımlandı. Milli bilinci uyandırmak için hazırlandı.

Havza Genelgesinin Maddeleri

– İzmir’in işgali her yerde protesto edilecek.
– Protestolar yapılırken masun azınlığa zarar verilmeyecek. (Haklı iken haksız duruma düşmemek için)
– Ordular dağıtılmayacak, silahlar teslim edilmeyecek.

Amasya Genelgesi (21-22 Haziran 1919)

Amasya Genelgesi

Mustafa Kemal silah arkadaşlarıyla birlikte yayımladı.

Not: Genelgede İsmet İnönü ve Ali Fethi Okyar’ın imzaları yoktur.

Amasya Genelgesinin Önemi

– Milli Mücadele programıdır.
– Milli Mücadele’nin gerekçesi, amacı ve yöntemi belirlendi.
– Üstü kapalı da olsa ilk defa ulusal egemenliğe dayalı bir devlet rejimine geçileceğinden bahsedildi.

Amasya Genelgesinin Maddeleri

– Vatanın bütünlüğü, milletin istiklâli tehlikededir.
– İstanbul Hükumeti, üzerine aldığı sorumluluğu yerine getirememektedir. Bu hal, milletimizi âdeta yok olmuş göstermektedir.
– Milletin istiklâlini, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.
– Milletin içinde bulunduğu bu duruma göre harekete geçmek ve haklarını yüksek sesle cihana işittirmek için her türlü tesir ve denetimden uzak milli bir heyetin varlığı zaruridir.
– Anadolu’nun her bakımdan emniyetli yeri olan Sivas’ta bir kongre toplanacaktır.
– Bunun için her ilden milletin güvenini kazanmış üç temsilcinin mümkün olduğu kadar çabuk yetişmek üzere yola çıkarılması gerekmektedir. Bu temsilciler, Müdafaa-i Hukuk, Redd-i İlhak cemiyetleri ve belediyeler tarafından seçilecektir.
– Her ihtimale karşı, bu meselenin milli sır halinde tutulması ve temsilcilerin, lüzum görülen yerlerde, seyahatlerini kendilerini tanıtmadan yapmaları lazımdır.
– Doğu illeri için, 10 Temmuz’da Erzurum’da bir kongre toplanacaktır. Bu tarihe kadar diğer illerin temsilcileri de Sivas’a gelebilirlerse; Erzurum Kongresi’nin üyeleri, Sivas genel kongresine katılmak üzere hareket edecektir.

Erzurum Kongresi (23 Temmuz-7 Ağustos 1919)

Erzurum Kongresi

Mustafa Kemal 10 Temmuz 1919 günü, Erzurum’da, “Vilâyet-i Şarkiyye Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti” (Doğu İllerinin Milli Haklarını Savunma Cemiyeti) Erzurum şubesinin başına geçmişti, işte bu cemiyet 23 Temmuz günü, Anadolu’nun çeşitli yerlerinden gelen temsilcilerle bir kongre toplamıştır.

Erzurum Kongresinde Alınan Kararlar

– Millî sınırlar içinde vatan bir bütündür. Bölünemez.
– Yabancıların işgal ve müdahalesine karşı ve Osmanlı hükumetinin dağılması halinde, millet birlik ve beraberlik içinde direniş ve savunmaya devam edecektir.
– Vatanın ve bağımsızlığın korunması ve teminine hükumet merkezinin gücü yetmezse maksadın sağlanması için geçici bir hükumet kurulacaktır. Bu hükumetin üyelerini Milli Kongre seçecektir. Kongre toplantı halinde değilse seçimi Temsilciler Heyeti yapacaktır.
– Kuva-yı Milliye’yi etkili, milli iradeyi hakim kılmak esastır.
– Hristiyan azınlığa siyasi hakimiyetimizi ve sosyal dengemizi bozacak imtiyazlar verilemez.
– Manda ve himaye kabul olunamaz.
– Milli meclisin derhal toplanması ve hükumet icraatının kontrol altına alınması için çalışılacaktır.

Erzurum Kongresinin Önemi

– Toplanışı yönüyle bölgesel, kararları yönüyle millidir.
– İhtilal özelliği belirgindir.
– Sivas Kongresi’nin ve Misak-ı Milli’nin temelini oluşturmuştur.
– Erzurum Kongresi’ni toplayan Doğu Anadolu’daki müdafaa-i hukuk cemiyetleri Türklerin bölgeden izinsiz göçünü yasakladıkları gibi kültürel faaliyetlere de önem vermişlerdir.