Tanzimat Fermanı

Tanzimat Fermanı, Türk tarihinde Batılılaşmanın ilk somut adımıdır. 3 Kasım 1839’da Sultan Abdülmecid döneminde Hariciye Nazırı Koca Mustafa Reşid Paşa tarafından okunmuştur. Gülhane Parkı’nda okunması nedeniyle Gülhane Hatt-ı Şerifi (Padişah Yazısı), Gülhane Hatt-ı Hümâyûnu veya Tanzimât-ı Hayriye (Hayırlı Düzenlemeler) olarak da anılır. Bu fermanla devlet kendisini yenilemesi gerektiğini söylemiştir. Fransız İhtilâli ile Osmanlı ülkesinde aydın kişiler ve yeni fikirler oluşmaya başlamıştır. Özellikle meşrui yönetim yanlısı aydınların baskıları, yapılan ıslahatların kalıcı olması fikri ve Fransız İhtilâli ile ülkeye giren milliyetçilik fikirlerinin olumsuz etkilerinden kurtulmak amacı ile 3 Kasım 1839 tarihinde Gülhane Parkı’nda ilan edilmiştir. Tanzimat Fermanı’nın okunmasından I. Meşrutiyet’in ilanına kadar geçen dönem, Osmanlı tarihinde Tanzimat Dönemi (3 Kasım 1839 – 22 Kasım 1876) olarak anılır.

Tanzimat Fermanı

Tanzimat Fermanı İlan Nedenleri

– Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa meselesinde Avrupa’nın desteğini almak.
– Londra Boğazlar Sözleşmesi’nde Avrupa’nın desteğini almak.
– Avrupa’nın Osmanlı’nın iç işlerine karışmasını önlemek.
– Fransız İhtilali’nin milliyetçilik etkisini azaltmak.
– Gayrimüslimleri devlete bağlamak.
– Fransız İhtilali’nin etkisiyle meşruti yönetim isteyen aydınların baskılarını azaltmak.

Tanzimat Fermanı Maddeleri

1. Hiçbir kişi yargılanmadan cezalandırılmayacak, mahkemeler açık olacak ve herkes yasalar önünde eşit olacaktır.

2. Tüm halkın can, mal ve namus güvenliği sağlanacaktır.

3. Vergiler, herkesin gücüne göre alınacak, devlet tarafından belli yöntemlerle toplanacaktır.

4. Askerlik ocak şeklinden vatandaşlık haline getirilecek ve belli esaslara bağlanacaktır.

5. Müsadere usulü kalkacak, mülkiyet hakları tanınacaktır. Herkes malı ve mülkünün sahibi olacak, dilerse alıp satabilecek ve evladına miras bırakabilecektir.

6. Rüşvet kesinlikle önlenecektir.

7. Vezirlerden ve ulemadan her kim olursa olsun şeri kanunlara aykırı hareketi sabit olan hiç kimse cezasız bırakılmayacaktır. Ayrıca bir ceza kanunu çıkarılacaktır.

Tanzimat Dönemi Padişahı Hakkında Bilgi

Sultan Abdülmecid

Sultan Abdülmecid, babasının vefatından sonra 1 Temmuz 1839’da 31. Osmanlı padişahı olarak tahta çıkmıştır. Osmanlı İmparatorluğu’nun idari yapısını değiştiren Tanzimat hareketi Sultan Abdülmecid döneminde ortaya çıkmıştır. Tanzimat dönemi, 22 yıl süren Sultan Abdülmecid döneminin en mühim olayıdır.

İslam halifesi olan padişah, babasının ölüm sebebi olan tüberküloza yakalanması sonucu 38 yaşında Ihlamur Kasr-ı’nda vefat etmiştir.

Tanzimat Fermanı Sonuçları

– Padişah kendi isteğiyle yetkilerini kısıtlamıştır.
– Hukukun üstünlüğü ilkesi benimsenmiştir.
– Tanzimat Fermanı’yla aynasal düzene geçişte önemli bir adım atılmıştır. (İlk Anayasacılık Hareketi)
– Tanzimat Fermanı’yla verilen haklar bir halk hareketi sonucunda değil de padişah tarafında verildiği için Osmanlı ülkesinde batıdakine benzer önemli bazı sosyal gelişmeler yaşanmamıştır.
– Tanzimat döneminde hukuk, yönetim, askerlik, eğitim ve kültür alanlarında yenilikler yapılmıştır.