Trablusgarp Savaşı

Trablusgarp Savaşı

Trablusgarp Savaşı, 1911-1912 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu ve İtalya Krallığı arasında geçen bir savaştır. Trablusgarp Savaşı, henüz yeni bir devlet haline gelen İtalya’nın, İngiltere ve Fransa gibi diğer Avrupa ülkelerine özenerek kendisi için yeni sömürge kaynakları arayışına girmesi üzerine çıkmıştır. Trablusgarp günümüzde Libya adıyla bilinmektedir. Trablusgarp dışında Adriyatik Denizi, Ege Adaları, Çanakkale Boğazı ve Kızıldeniz gibi farklı bölgelerde de sürmüştür. Diğer büyük devletlerin desteği ve Birinci Balkan Savaşı’nın patlak vermesiyle savaşı kazanan İtalya, Osmanlı Devleti’nin Trablusgarp Vilayeti’ne bağlı Trablusgarp, Fizan ve Sirenayka bölgelerini ele geçirmiştir.

23 Ekim 1911’de Osmanlı toprakları üzerinde uçan İtalyan Yüzbaşı Carlo Piazza, tarihteki ilk askeri keşif uçuşunu gerçekleştirmiştir. Giulio Gavotti ise 1 Kasım günü Etrich Taube model bir uçakla Libya’daki Osmanlı kuvvetlerine karşı bir hava saldırısı düzenlemiş ve bu saldırı, ilk hava saldırısı olarak tarihe geçmiştir. Herhangi bir hava savunma silahı olmayan Osmanlı askerleri ise tüfek atışıyla bir uçak düşürmeyi başarmıştır.

Mustafa Kemal’in Genelkurmay 3. Şube’den, Enver Bey’e 30 Kasım 1911 tarihiyle gönderilen telgrafta, Erkânıharbiye Kolağası Mustafa Kemal Bey’in Binbaşılığa terfi ettirildiği bildiriliyordu. Türkiye Cumhuriyeti’nin gelecekteki cumhurbaşkanı ve Kurtuluş Savaşı’ndaki lideri Mustafa Kemal Atatürk, savaş sırasında binbaşı rütbesiyle aktif rol oynamış, Tobruk Muharebesi’ni yönetmiştir.

Mustafa Kemal, Tobruk’ta başarılı muharebe yaptı. 30 Aralık 1911’de Yüzbaşı Nuri Bey ve diğer arkadaşlarıyla birlikte Derne’ye geçti. 1 Ocak 1912 Derne’de önce Şark Kolu Komutanı oldu. Derne’de, 16 Ocak muharebesinde gözünden yaralandı. Bir ay Hilâl-i Ahmer Hastahanesi’nde tedavi gördü; tamamen iyileşmeden hastahaneden çıktı. 4 Mart 1912’de yapılan genel savaş, çok zor şartlarda cereyan ettiğinden, gözündeki rahatsızlık tekrarladı. 15 gün yataktan kalkamadı. Mustafa Kemal, bu arada, 6 Mart 1912’de Derne Komutanı oldu. Mustafa Kemal’in 22 Mayıs 1912’den 5 Ağustos 1912’ye kadar geçen sürede Derne Komutanı olarak verdiği emirler, emr-i yevmî (günlük emir) adlı defterde bulunmaktadır.

Derne Komutanı Mustafa Kemal ve Binbaşı Nuri Bey, Balkan Savaşı’nın başlamasıyla, bu savaşta vazife almak üzere 13 Kasım 1912 tarihinde Trablusgarp’tan ayrılmalarına müsaade edilmesini istediler. 24 Ekim 1912’de Enver Bey, Harbiye Nezareti’ne çektiği bir telgrafta Mustafa Kemal’in Trablusgarp’taki çalışmalarını övmüş, İtalyanlar’la sulhun imzalanması dolayısı ile sulh şartlarının tatbiki sırasında O’nun, Trablusgarp’ta işsiz kalmaması için, gönderildiğini bildirmişti. Mustafa Kemal, Mısır’a geçti. Avusturya-Romanya yolu ile İstanbul’a döndü.

Trablusgarp Savaşı Nedenleri

– İtalya’nın ham madde ve Pazar araması
– Trablusgarp’ın İtalya’ya yakın olması
– İtalya’nın Trablusgarp’ın geri bırakıldığını ve Hristiyanlara kötü davranıldığını iddia etmesi
– Büyük devletlerin İtalya’yı yanlarına çekmek istemeleri
– Osmanlı Devleti’nin bölge ile kara bağlantısının olmaması ve donanmasının yetersiz olması

Trablusgarp Savaşı Sonuçları

– Osmanlı Devleti, kuzey Afrika’daki son toprak parçasını da kaybetmiştir.
– Yunanistan’ın On İki Ada’yı işgal etme ihtimaline karşılık, On İki Ada geçici olarak İtalya’ya bırakılmıştır.
– Osmanlı Devleti, halifeliğin siyasi gücünü kullanarak bölge halkıyla dini ve kültürel bağlarını sürdürmek istemiştir.
– Trablusgarp Savaşı, Mustafa Kemal’in ilk savaşı ve bu savaşta binbaşılığa yükseltilmiştir.
– Osmanlı Devleti Kuzey Afrika’daki son toprak parçasını kaybetmiştir.
– Trablusgarp uçağın ilk defa kullanıldığı savaş olarak tarihte tarih kayıtlarda yerini almıştır. (Ancak Trablusgarp savaşında uçak savaş amacıyla değil bildiri dağıtmak amaçlı kullanılmıştır.)

Trablusgarp Savaşı Önemi 

Trablusgarp Savaşı, Mustafa Kemal ve Enver Paşa gibi komutanların yer aldığı savaşlardan biridir. Osmanlı Devleti ekonomik olarak bu savaşta da zarar görmüştür. Trablusgarp savaşının devam ettiği sürede “Balkan Savaşları” başlaması ile Trablusgarp’tan çekilmek zorunda kalan Osmanlı Devleti, 18 Ekim 1912 tarihinde “Uşi Antlaşması” ile Trablusgarp, Bingazi ve 12 adayı İtalya’ya geçici bir süre olarak vermiştir.

Trablusgarp Savaşı

Trablusgarp Savaşı, Osmanlı Devleti’nin hem askeri açıdan hem diplomatik açıdan başarısız olduğunu göstergesi olmuştur. Bu durumda I. Dünya Savaşı hazırlığında bulunan büyük devletler için Osmanlı Devleti’ni “hasta adam” olarak adlandırmalarına neden olmuştur.