U-2 Krizi

U-2 Uçağı

U-2 Krizi, 1960 yılında Sovyet toprakları üzerinde bir Amerikan Lockheed U-2 casus uçağının düşürülmesi üzerine çıkan ve Sovyet-Amerikan ilişkilerinde önemli bir bunalıma yol açarak Soğuk Savaşı şiddetlendiren olaya denir.

U-2 olayının kaynağında, ABD ile SSCB arasındaki stratejik mücadele yatmaktadır. Özellikle SSCB’nin uzay ve roket teknolojisindeki ilerlemeleri ABD’nin askeri stratejilerinde önemli değişikliklere gitmesine sebep olmaktaydı.

U-2 Krizi

3 Mayıs 1960 tarihinde Başkan Kruşçev, 1 Mayıs günü bir Amerikan casus uçağının Sovyet güçlerince düşürüldüğünü dünyaya açıklıyordu. Amerikan tarafı ise, düşürülen cismin kesinlikle casusluk amacıyla kullanılan bir uçak olmadığını, meteorolojik olayları incelemek için havalanan bir meteoroloji uçağı olduğunu belirtiyordu. Kruşçev ise bunun casus uçak olduğu konusunda ısrar ederek, bu düşmanca tutumun zirve toplantısını baltalamak amaçlı olduğunu açıklıyor, aynı zamanda herhangi bir saldırıya karşı Sovyetler Birliği’nin füzelerle karşılık vereceğini ve bu saldırıda kullanılan üslerin de yerle bir edileceğini ifade ediyordu.

Düşürülen uçak, Lockheed şirketi tarafından Amerikan kuvvetleri için üretilen, Sovyet savaş uçaklarının ve uçaksavar ateş menzilinin çok üstünde radara yakalanmadan uçabilecek bir uçak idi. U-2 olarak adlandırılan bu uçak, 10 saniye içinde 300 metre yükselmekte, 21000 metre yükseklikte uçabilmekte, yakıt almaksızın yaklaşık 5000 km uçabilmekteydi. U-2’ler çok yüksekten net fotoğraf çekecek güçlü kameralarla da donatılmıştı.

Sovyetler’in “casus” iddiası ile ABD’nin “meteorolojik” tezleri aylarca gündemde kalmasına karşın uçağın pilotu ile ilgili hiçbir açıklama yapılmadığı gibi, pilotla ilgili hiç kimsenin elinde hiç bir malumat da bulunmamaktaydı. Ancak daha sonra uçağın pilotu sağ olarak Sovyetler tarafından ele geçirilmiş ve tüm operasyonu anlatmıştı. Pilot, soruşturma safhasında verdiği bilgilerle CIA ile imzaladığı özel sözleşmeyi ifşa ederek aldığı görevleri açıklıyordu. Buna göre pilot; 1956 tarihinden beri Türkiye’deki İncirlik Üssü’nde üslenmiş olup her yıl bir dizi haberalma uçuşlarına çıkmaktaydı.

CIA ile İmzaladığı özel sözleşme uyarınca ABD’nin özel bir hava birliğinde çalışmaktaydı ve görevi Sovyetler’deki telsiz istasyonları, radar üsleri ve füzeler hakkında havadan bilgi toplamaktı.

Bu gelişmeden sonra Başkan Eisenhower, casusluk suçlamasını kabul etmek zorunda kalmış, casus uçuşları da yasakladığını açıklamasına rağmen ABD casus uçuşları yine de devam etmiştir.